1. Petro (Deli Petro)

Rus Çarı (1672-1725). Babası ölünce Kremlin'den götürüldü. 1682'de çar ilan edildi. Fakat üvey kardeşi 5. İvan'ın sempatizanları tarafından hükümdarlıktan uzaklaştırıldı. Üvey ablası Sofia, devlet yönetimini eline aldı ve onu bir köye gönderdi. 1. Petro burada yabancılarla ilişki kurdu, onlardan gemicilik ve askerlik öğrendi. Savaş oyunları düzenledi. Eğlenceye de vakit ayırıyordu. 1687'de çevresindeki gençlerden oluşan muhafız alayları kurdu.

Bu kuvvetlerle sarayı basarak 1789'da çar oldu, Sofia'yı bir manastıra kapattırdı. Orduyu ve donanmayı güçlendirdi. Çar Viyana kuşatmasından sonra, Türklere karşı kurulan birliğe katıldı. Azak Kalesi'ni Türklerden almak için yaptığı savaşta yenilgiye uğradı. Fakat daha sonra burayı ele geçirmeyi başardı (1696).

1. Petro, devleti güçlendirmeye ve ülkesini kalkındırmaya çalışıyordu. Bilgisini artırmak için Avrupa'yı dolaştı (1697-1698). Kimliğini açıklamadan gizlice gemi yapımı uzmanlarıyla anlaştı. Hollanda tersanelerinde işçi olarak çalıştı, denizcilik öğrendi, 1700'de Osmanlılarla yaptığı İstanbul Antlaşmasıyla Azak Kalesi ve çevresini ele geçildi. Fakat, onun asıl amacı Karadeniz'e ve Boğazlara açılabilmekti. İsveç'e karşı Danimarka ve Lehistan'la birlik oldu. İsveç kralı 12. Karl'a karşı Narva'da yaptığı savaşta yenilgiye uğradı. 1. Petro, bundan sonra, Rusya'nın bütün kaynaklarını orduyu güçlendirmek için kullandı. Maden endüstrisini geliştirdi. Yabancı ülkelerden subaylar, mühendisler, gemiciler, sanatçılar, doktorlar, öğretmenler ve bilginler getirtti. Birçok değerli kitabı Rusça'ya çevirtti. Yollar yaptırdı, kanallar açtırdı. Baltık Denizi kıyısında kendi adı verilen Petersburg kentini kurdu. Halkı çalışmaya zorladı, hatta fazla ileri gittiği için ayaklanmalar baş gösterdi.

1. Petro, ordusunu ve donanmasını güçlü bir duruma getirdikten sonra, açık denizlere çıkmak amacıyla İsveç Lehistan ve OsmanlI Devleti ile savaştı. İsveç kralı 12. Karl'a karşı arka arkaya yenilgiye uğradı. Sonunda kış aylarında Rusya içlerine ilerleyen 12. Karl'ı, Poltava'da ağır bir yenilgiye uğrattı (1709). Lehistan'ın içişlerine karıştı. Prut Savaşı'nda, Baltacı Mehmet Paşa'ya yenildi (1711). Prut Antlaşmasıyla Azak Kalesi'ni Osmanlı Devletine bıraktı. Fakat Baltık kıyılarında ele geçirdiği yerleri Mystad Antlaşması'yla korudu (1721).
 

08 / Tem / 2018