Adnan Adıvar

Bilim adamı, yazar, politikacı. Gelibolu’da doğdu. İstanbul’da Nümûne-i Terakki Mektebinde ve Dersaadet Mektebi-i İdadisinde (Vefa Lisesi) okuduktan sonra 1899’da Tıbbiye-i Mülkiye’de öğrenimine başladı. 1905 yılında burayı bitirdikten sonra Almanya’ya gitti. Berlin’de iç hastalıkları mütehassısı olan ünlü Friedrich Kraus’un öğrencisi oldu. Meşrutiyet’in ilanından bir yıl sonra 1909’da uzman doktor olarak İstanbul’a döndü. Tıp Fakültesi serriyat şefliğine ve müdürlüğüne getirildi. Aynı zamanda hocalık yaptı. “Hilal-ı Ahmet Cemiyeti” (Kızılay)’nde çalıştı. 1911’de İtalya’nın Trablusgarb’a saldırısı üzerine çıkan savaşta, bu derneğin müfettişi olarak, savaş alanına gitti ve dönüşünde Kızılay’ın genel sekreterliğine getirildi. I. Dünya Savaşı içinde Sıhhiye Genel Müdürü oldu. Bu sırada binbaşı rütbesiyle orduya katıldı; “Sahra Sıhhiye Müfettişi Vekilliği” ile görevlendirildi. Mütareke’den sonra İstanbul’da toplanan Meclis-i Meb’ûsan’ın dördüncü devresine İstanbul milletvekili olarak katıldı. “Misak-ı Millî”nin ilanı ile Meclis-i Meb’ûsan’ın dağılmasından sonra tutuklanmamak için eşi Halide Edib Hanım’la birlikte Anadolu’ya geçti.

Ankara’da toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne katıldıktan sonra Sıhhiye vekilliğine getirildi. Zafere kadar Büyük Millet Meclisi ikinci reisliğinde bulundu. Zaferden sonra, yabancı devletlerle münasebet kurmak bakımından büyük önem taşıyan İstanbul’a, Ankara hükümetinin lemsikrisi olarak tayin edildi Düşünce ayrılığı sebebiyle ve 11 arkadaşı ile birlikte Halk Fırkası’ndan ayrılarak 17 Kasan 1924’te “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasında görev aldı ve başkan yardımcılığına getirildi. Fırka’nın program ve nizamnamesini hazırlayanlar arasında bulundu. Fırka, Şeyh Sait isyanı sebep gösterilerek kapatıldı. Fakat 1926 Haziran’ında Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya İzmir’de düzenlenen suikast olayı ortaya çıkarılınca Adnan Adıvar da birçok muhalifler gibi suçlu görüldü. Dr. Adnan (Adıvar) Bey o sırada Avrupa’da bulunduğu için tutuklanamamıştı. Adnan Adıvar 1926’dan 1939’a kadar politika hayatından uzak kaldı; Avrupa’da kendini tamamen bilime verdi Paris’te “Ecole des Langues Orientales Vivantes” de Türkçe hocalığı yaptı. Yurt dışında tarih üzerindeki uzun araştırmaları, iki önemli eser vermesini sağladı.

1939’da yurda döndü. Kısa bir süre sonra Mitti Eğitim Bakanlığı’nca kurulan İslam Ansiklopedisi’nin tadil ve ikmali ile yeniden yayınlanması için kurulan Yazı Heyeti’nin başına getirildi. 1946 - 1950 arasında politika hayatına atıldı. 1950'de milletvekili seçildi.

Dr. Adnan Adıvar, politika hayatına atıldığı zaman ilk temaslarını DP’lilerle yaptı. Sonra arabuluculuk için Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile görüştü.
1955 Yılında İstanbul'da ölen Adıvar Merkezefendi mezarlığına defnedildi.

02 / Tem / 2018