Çerkesler Kimlerdir ? Çerkeslerin Tarihi

Çerkesler, anavatanları Kuzey Kafkasya olan Müslüman bir kavimdir. MÖ 6. yüzyılda Kafkasya'ya yerleşen Çerkeşler, burada farklı kabilelere ayrıldılar. MS 6. yüzyılda Hıristiyanlığı benimseyip Doğu Roma İmparatorluğu'nun yönetimine giren Güney Çerkesleri, Hazarlar'ın da yardımıyla bağımsız bir devlet kurdular. Ancak daha sonra Hazarlar'a bağlandılar.

10. yüzyılda Ruslar'la çarpışan Çerkeş kavmi, 13. yüzyılda Altınordu Devleti'nin egemenliği altına girdi. Bu devletin yıkılmasından sonra Ruslar'la iyi ilişkiler kurmaya çalıştılar, fakat sürekli olarak onların saldırılarına uğradılar.

15. yüzyılda, Cenevizler Kırım'da ve Azak Denizi kıyılarında koloniler kurmuşlardı. Osmanlılar, Kefe, Azak ve Menküp kalelerini ele geçirip Cenevizler'i buralardan çıkardılar. Kırım Hanlığı'nı da koruyuculukları altına aldılar (1477). Böylelikle Kırım Hanlığı'nın Çerkesistan üzerindeki egemenlik hakkı da Osmanlılara geçti.

Tarihteki inişli çıkışlı Osmanlı-Rus ilişkileri Çerkesleri de yakından etkiledi. Küçük Kaynarca Antlaşmasından (1774) sonra, Kuban Irmağı'nın kuzeyinde yaşayan Çerkesler'in bir çoğu Rus kuvvetleri tarafından 2. Katerina'nın buyruğu ile yok edildi. Rus yayılışının hızlanması üzerine 1. Abdülhamit zamanında Çerkesistan'a önem verildi. Gerekli önlemleri almak üzere Ferah Ali Paşa Çerkesistan'a gönderildi (1781). Soğucak, Anapa ve Gelencik kalelerini yeniden yaptıran Ferah Ali Paşa, Çerkesler'i Osmanlı Devleti'ne bağladı. Çerkeş kabilelerin kız ve erkek çocukları yakışıklı, terbiyeli ve yanlarında bulundukları kimselere çok bağlı oldukları için sık sık doğu ülkeleri hükümdarlarının saraylarına alındılar. Osmanlı Devleti 1829'da imzaladığı Edime Antlaşmasıyla Çerkesistan üzerindeki haklarından vazgeçmek zorunda kaldı. Şeyh Şamil'in önderliğinde Kafkasya Müslümanları'nın Ruslar'a karşı direnişi bir hayli uzun sürdü.

Paris Antlaşmasından (1856) sonra Ruslar Çerkesistan'ı işgal ettiler. Şeyh Şamil 1859'da teslim oldu. 1.500.000 Çerkeş yurtlarından çıkarıldı. Bunlardan 400.000'i Osmanlı İmparatorluğu'na gelebildi. 500.000 Çerkeş Rusya'nın başka yerlerine sürüldü. Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878) sırasında Çerkesler yeniden ayaklandılar. Osmanlı Devleti'nin yenilgiye uğraması üzerine on binlerce Çerkeş Sibirya'ya sürüldü. Nüfusu iyice azalan Çerkesistan parçalandı.

1917'de çıkan Rus İhtilâli'nden sonra Çerkesler Kuzey Kafkasya Devleti'ni kurdular. Fakat bu devlet 1924'te ortadan kaldırıldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra öteki Müslüman kavimler gibi Çerkesler de Sibirya'ya sürüldü.

Çerkesler, günümüzde Rusya, Türkiye, Irak, Mısır, Ürdün ve daha başka ülkelerde dağınık olarak yaşamaktadırlar.

15 / Tem / 2018