Denizcilik Tarihi

Denizcilik ve Deniz Taşıtları, denizlerde gemi işletmeciliği ve bu işletmeciliğin yapılmasını sağlayan her türlü deniz taşıtlarının meydana getirdiği ulaşım sistemine denizcilik denir.

Suyun taşıma gücünü keşfeden insanoğlu, tarih boyunca, suya düşen ilk ağaç parçasından başlayarak günümüzde atomla işleyen gemilere ulaşmıştır. Denizciliğin ve deniz taşıtları yapımının ilk geliştiği bölge Akdeniz çevresidir. İlk çağların denizci milletleri Mısırlılar ve Fenikeliler'di. Fenikeliler,Akdeniz ve Karadeniz kıyılarını ticaret maksadıyla dolaşmışlar, Atlas Okyanusu’na geçerek Kuzey Denizi'ne kadar sokulmuşlardı. Zaman içinde yelkenin ve pusulanın icadı gemiciliğin hızla ilerlemesini sağlamıştı. Ortaçağda da gemiler gene kürekle ve yelkenle yol alıyorlardı. Ortaçağın denizci milletleri İse Venedikliler, Portekizliler, Cenovalılar ve İspanyollar idi. Bu dönemde büyük gemiler yapılmış, böylece Okyanus aşırı seferler başlamıştır. Nef’ler, Karavela, Kadırga ve kalyonlar bu dönemin başlıca gemi tipleri idi. Bunlar aynı zamanda savaş gemisi olarak da kullanılıyordu. Bu sırada Amerika kıtası keşfedilmiş, Ümit Burnu dolaşılmış ve ilk dünya turu tamamlanmıştı. Bütün bunlara rağmen denizcilik, buharlı gemilerin keşfine kadar basitliğini korudu. 20. yy’da radyo, telsiz ve radar gibi haberleşme araçlarının keşfi ve gelişmesi ile bunların gemilerde kullanılması, ve gemilerin çelikten yapılması denizciliğin altın çağının başlamasına sebep oldu. Şimdilerde ise yüz binlerce tonluk gemiler denizlerde dolaşmaktadır. Artık gemilerin her türlü hareketi elektronik makinelerle sağlanmakta, bilgisayarlar kullanılmaktadır.

Bugün dünyada denizci ülkeler olarak İngiltere, Norveç, Yunanistan ve Japonya 30’ar milyon gros tonla başta gelirler. Bunları 10-15’er milyon tonla A.B.D., İtalya, Fransa ve S.S.C.B. takip eder. Liberya ve Panama da küçük birer devlet olmalarına rağmen büyük ticaret filolarına sahiptirler. Türkiye’nin ise 2.200.000 grostondur.

Denizcilikle ilgili diğer bazı bilgiler ise şunlardır :

  • Sürekli işleyen ilk buharlı gemiyi İskoçyalı William Symmington 1801 yılında yapmıştır.
  • Atlas Okyanusu’nu ilk aşan buharlı gemi “Savannah” adlı bir Amerikan gemisidir. Bu gemi 22 Mayıs 1819’da Amerika’dan yola çıkarak Atlas Okyanusu’nu 26 günde aşmış İngiltere’nin Liverpool limanına girmiştir.
  • İlk demirden yapılmış gemi 1822 yılında denize indirildi.
  • 1899 yılına kadar dünyanın en büyük gemisi 200 m. boyunda ve 25 m. eninde olan İngilizler’in “Great Eastern” adlı gemileri idi. Hem pervaneli hem de yandan çarklı olan bu gemi 18.915 tonilatoluk olup makinelerinin toplam gücü 10.000 beygir gücü idi. Gemi 1854’de yapılmıştı.
  • İlk pervaneli gemi 1845’de yapılmıştır.
  • 1880’den itibaren gemiler çelikten yapılmaya başlandı.
  • İlk türbinli gemi 1897’de yapılan “Turbinia”dir.
  • II. Dünya Savaşı’ndan sonra gemilerde dizel motorları kullanılmaya başlandı.
  • Halen dünyanın en büyük gemisi, 379 m. boyunda ve 62 m. eninde olan Japonlar’ın Globtik Tokyo adlı süper tankerleridir. Saatte 15 deniz mili hız yapabilen bu tanker, 1 milyon ton petrol taşıyabilmektedir.
  • İlk atom denizaltısı ise Amerikalılar’ın “Nautilus” adlı gemisi olup, bu aynı zamanda Kuzey Kutbu’nu deniz altından da aşan ilk gemidir.

Başlıca sivil gemi tipleri ise şunlardır :

Transatlantik; yolcu gemilerinin en büyükleridir. Yolcu Gemileri, hem yolcu, hem de yük taşıyan gemilerdir. Şilepler, yalnız yük taşımak için yapılmış gemilerdir. Tankerler; akaryakıt taşımak için yapılmış gemilerdir. Bunların akaryakıtı taşımak için özel ambarları vardır.

Araba vapurları: körfezlerin veya boğazların iki yakası arasında otomobil, otobüs ve kamyon gibi taşıma araçlarını taşıyan özel şekilli gemilerdir.

Feribot; iki kıyı arasında trenleri taşıyan araba vapuru tipindeki gemilerdir.

Römorkör; büyük gemilerin limanlara girip çıkmalarım kolaylaştırmak için onları çeken küçük, fakat çok güçlü motorlardır.

Buzkıran gemileri; soğuk denizlerdeki buzları parçalamak için kullanılan gemilerdir. Ayrıca özel araçlarla donatılmış ölçme ve harita gemileri ile yine özel araçlarla donatılmış sismik araştırma gemileri de vardır.

Deniz taşıtlarının büyüklüğünü ölçmek için ise şu ölçüler kullanılır:

Tonilato: Gemilerin alabileceği yükü belirtmekte kullanılan bir tona eşit ağırlık birimi.

Ölü Aprfck (Demi Weight = D.W.): Geminin yükü ile yakıtının ağırlığıdır.

Gros Ton: Bir geminin işe yarıyan kısmının hacim olarak tonla ifadesidir. 1 gros ton 2,83 m”e eşittir. Mesela bir gemi 200 gros ton ise bunun kapalı yerlerinin hacmi 566 m3’tür.

Net ton: Gros tondan yakıt, makineler, tayfa kamaralarının hacmi çıkarıldıktan sonra kalan hacimdir.

09 / Tem / 2018