Lozan Antlaşması ve Önemi

Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanmasından sonra Türkiye ile Ingiltere (Britanya İmparatorluğu), Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında yapılan ateşkes ve toprak paylaşım antlaşması (24 Temmuz 1923).

Lozan Antlaşması'nın bir bölümünü oluşturan "Boğazlar Sözleşmesi" de aynı tarihte imzalanmıştır. Türkiye, İngitere, Fransa, İtalya, Japonya, Bulgaristan, Yunanistan, Romanya, Rusya ve Yugoslavya devletleri bu ek sözleşmenin başlıca taraflarıdır. Amerika Birleşik Devletleri, Lozan'daki barış görüşmelerine dinleyici alarak katılmıştır.

Lozan Antlaşmasının Maddeleri

  1. Trakya sınırı, Mudanya Ateşkes Antlaşmasında kararlaştırıldığı biçimde kalacaktı.
  2. Gökçeada (İmroz) ve Bozcaada Türkiye'ye verilecek; Midilli, Sakız, Sisam adaları Yunanistan'da kalacak, fakat askersiz hale getirilecekti
  3. Türkiye'deki Rumlar ile Yunanistan'daki Türkler yer değiştirecekler, Batı Trakya Türkleri ile İstanbul'daki Rumlar bu değiştirmenin dışında kalacaklardı.
  4. Yunanistan, savaş giderlerini ödemek yerine Meriç Irmağı'nın batısında kalan Karaağaç'ı Türkiye'ye verecekti.
  5. Suriye sınırı, Fransızlarca daha önce yapılan Ankara Antlaşması'nda kararlaştırıldığı gibi kalacaktı.
  6. Kapitülasyonlar kalkacaktı.
  7. Çanakkale ve İstanbul Boğazları'nın iki yanında dar bir bölge askersiz hale getirilecek; Türkiye bir savaşa girecek olursa Boğazladı silahlandırabilecekti.
  8. Yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişleri, Türkiye'nin başkanlığında kurulacak uluslararası bir "Boğazlar Komisyonu" tarafından denetlenecekti.
  9. Patrikhane siyasi yetkilerinden arındırılarak İstanbul'da kalmaya devam edecekti.
  10. Osmanlı Devleti'nin borçları I. Dünya Savaşı ile Osmanlı'dan kopan devletler arasında paylaştırılacaktı.

Fransızlarla Osmanlı borçları sorununda ve İngilizlerle Irak sınırının belirlenmesinde bir anlaşmaya varılamadı. Bu konularm çözümü sonraya bırakıldı.

Türkiye, Lozan Antlaşması ile karşısındaki bütün büyük devletlere bağımsızlığını kabul ettirirken, böylelikle Türkler de tarih sahnesinden silinmekten son anda kurtulmuş oluyorlardı. Bu barış, aynı zamanda yoksul ve sömürülmüş Asya'nın zengin ve sömürgen Avrupa'ya karşı da bir zaferiydi. Türkleşin başarıyla sonuçlandırdığı bağımsızlık mücadelesinin ardmdan Asya ve Afrika'da daha bir çok ulus özgürlüklerine kavuşabilmek amacıyla sömürgeci devletlere karşı direnişe geçtiler. Bunları hemen hepsi mücadelelerinde başarı kazanarak 20. yüzyılın birinci ve ikinci yarısmda birer birer bağımsız devletlere dönüşeceklerdi.

24 / Haz / 2018

Yorum Yazınız