Şinasi Kimdir? Fikirleri ve Eserleri

Türk gazetecisi, yazar ve şairi (1826-1871). İlköğrenimini tamamladıktan sonra, Arapça ve Fransızca öğrendi. Devlet tarafından, 1849'da maliye öğrenimi için Fransa'ya gönderildi. Dönüşünde Reşit Paşa'nın yardımıyla Millî Eğitim Meclisi üyeliğine getirildi (1855). Önce Agah Efendi ile birlikte Tercüman-ı Ahval, sonra tek başına Tasvir-i Efkar gazetelerini çıkardı (1862). Tanınmış kişilerle dost oldu ve onlann Tasvir-i Efkar'a yazmalarını sağladı.

Namık Kemal ve genç kuşağın öteki yazarları da gazetesine katıldı. Devlet işlerinin iyi yürümediğine ilişkin siyasal yazılan nedeniyle Millî Eğitim Meclisi'ndeki görevine son verildi. Bir süre sonra gazetesini şair ve yazar Namık Kemal'e bırakarak Fransa'ya gitti (1865). Burada hazırlamaya başladığı Türkçe sözlük çalışmalarını Şinasi sürdürdü. Jöntürkler hareketinin önde gelen üyeleriyle sık sık görüş alışverişinde bulmundu ve onları destekledi. 1870'te yeniden İstanbul'a döndü. Matbaacılık işleriyle uğraştı. Bir yıl sonra da öldü.

Şinasî, 19. yüzyılın ikinci yansındaki 'düşünce ve edebiyat alanında Batıya yönelme hareketi'nin en etkili öncüsüdür. Bu kuşağın bütün temsilcileri gibi o da emperyalizmin yeni çağda İslam coğrafyasına karşı yürüttüğü yıkım taktiklerini layıkıyla kavrayamış ve her türlü geriliğin nedeninin Osmanlı devlet sistemi ile Islam'da olduğuna inanmak gibi bir gafleti yaşamıştır. Tiyatro, eleştiri, gazete makalesi ve Batidan manzum çeviriler büyük ölçüde Şinasî'nin çabalarıyla başladı. Şiirlerini yalın bir dille yazdı. Nesirde düşünceye önem verdi, yeni bir nesir yapısı kurdu. Nesirde ilk kez noktalama işaretlerini o kullandı. Gazete yazılarıyla siyasal kamplaşmalara ve zaman zaman da saraya yönelik kimi ayaklanmalara öncülük etti. Şinasi'nin bir perdelik 'Şair Evlenmesi' adlı kömedisi, Türk edebiyatının ilk tiyatro eseridir. Öteki eserleri, 'Şiir Çevirileri', 'Şiir Antolojisi' ve 'Osmanlı Atasözleri' dir.

28 / Tem / 2018