Türkiye Selçuklu Devleti

Anadolu (Türkiye) Selçukluları, Türkiye’de birinci Türk imparatorluk hanedanıdır. Selçuklu sultanı olan Büyük Türk hakanı Alp Arslan, 1071’de Malazgirt   meydan muharebesinde Bizans (Doğu Roma) ordusunu yok etti, imparatoru esir aldı. Böylece Bizans’ın olan Anadolu Türklere açılmış oldu. Alparslan’ın ölümünden hemen sonra, amcasının oğlu Kutalmışoğlu Süleyman Şah, bir kaç yıl içinde Anadolu’yu fethetti, Anadolu Fatihi olarak tanındı ve Türkiye devletini kurdu. “Anadolu Selçukluları” denen Türkiye devletinin ilk hükümdarı oldu. Devletin merkezi (Rum) İznik idi.

Türkiye devletinin kurulması, Süleyman Şah’ın bu yeni devletin ilk hükümdarı olması 1074 sonları veya 1075 başlarındadır. Süleyman Şah, Üsküdar’a kadar gelmiş, güneyde Antakya’yı almış, Bizans’ı Anadolu’dan söküp atmıştı. Bunun üzerine bütün Avrupa birleşmiş, Bizans’ı da yanına alarak, I. Haçlı Seferi ortaya çıkmıştır (1096-99). Süleyman Şah’ın oğlu I. Kılıç Arslan, genç devleti, akıl almayacak derecede müşkil (zor durum) şartlarla savunmuş, fakat bütün Anadolu sahilleri (Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz), Haçlılar sayesinde Bizans tarafından geri alınmış, İznik de kaybedilmiş, taht şehri Konya’ya taşınmıştır. I. Kılıç Arslan’ın oğlu I. Mes’ud da II. Haçlı Seferi(l 147-49)’ne Almanya imparatoru ile Fransa kralına karşı Türkiye’yi başarıyla savunmuştur. Onun oğlu II. Kılıç Arslan, Miryokefalon’da (1176) Bizans imparatorunu kesin bir bozguna uğratarak, Bizans’ın Anadolu'yu geri almak ümidini tamamen söndürmüştür. Ayrıca III. Haçlı Seferi’ne (1189-92) karşı Türkiye’yi savunmuş, Almanya imparatoru Friedrich Barbarossa, Anadolu’da ölmüştür. Sonraki Haçlı seferleri, Anadolu ve Türkiye’den geçmemiştir. Bundan sonra Selçuklular, Karadeniz ve Akdeniz kıyılarını Bizans’tan geri almak için başarılı bir politika takip etmişler, fakat hiç bir zaman Marmara ve Ege kıyılarına ulaşamamışlardır. Karadeniz’de Sinop’ta, Akdeniz’de Alaiye (Alanya) ve Antalya’da büyük deniz üsleri, tersaneler, donanmalar kurulmuş, kuzeyde Kırım, güney de Musul ve Suriye gibi ülkeler, Türkiye sultanlığına tabi olmuşlardır. Alaeddin Keykubad zamanında Türkiye, dünyanın en güçlü ve zengin devletlerinden biri, belki birincisi haline gelmiş, Anadolu’da Türk nüfusu çok artmış, çok büyük refah çağı olmuştur. Bu yıllar, Anadolu Türkü’nün en müreffeh ve bahtiyar yaşadığı dönemlerden biri, belki birincisidir. Büyük Keykubad’dan sonra doğudan gelen Cengizli Moğollar, 1243 Kösedağ Savaşını kazandıktan sonra gittikçe daha fazla Türkiye’nin işlerine karışmışlar, sonunda Anadolu Selçuklu sultanlarını kukla haline getirmişlerdir.

1308’de son sultan (II. Mesud) Kayseri’de ölünce, yerine kimse tahta çıkarılamamıştır. Batı ve Güney Anadolu’da Türkmen beylikleri, İlhanlılar’a tabi olarak, ayrı devletler kurmuşlardır. Anadolu, pek çok Türk devletine bölünmüştür. Sonra Batı Anadolu Türkmen beylerinden Osmanoğulları, büyük gayretlerle tekrar Selçuklu dönemi Anadolu Türk birliğini sağlayabilmişlerdir.

Selçuklu dönemi Türkiye’sindeki medeni, kültürel, iktisadi seviye, bilhassa XIII. asrın ilk yarısında, o çağ dünyasının en üst çizgisine çıkmıştır. İlim ve edebiyat gelişmiş, Anadolu’da bir taraftan tasavvuf ve halk şiiri (Yunus Emre), bir taraftan klasik şiir (Dehhani) teşekkül etmiş, büyük fikir ve gönül adamları (Mevlana, Hacı Bektaş), Türk halkının toplum dehasını aksettiren kişiler (Nasreddin Hoca) yetişmiştir. Çok büyük sanat değeri olan anıtlarla Anadolu donatılmış, her tarafta yüksek öğrenim ve-ren medreseler, hastaneler, ticaret yolları üzerinde azametli kervansaraylar yapılmıştır.

Anadolu Selçukluları’na Türkiye Selçukluları da denmektedir. Türkiye’nin ilk hükümdar ve devlet başkanları olan Anadolu Selçuklu sultanlarının listesi ve saltanat tarihleri, aşağıdadır. Bunlardan I. Süleyman Şah, Anadolu Fatihi, Türkiye Devleti’nin kurucusu ve Türk tarihinin en seçkin bir kaç isminden biridir. I. Kılıç Arslan, I. Mesut, II. Kılıç Arslan, I. Keykavus, I. Keykubad da çok büyük hükümdarlardır. Ayrıca I. Keyhusrev de çok değerli hükümdarlar arasındadır :

Türkiye Selçuklu Devleti Hükümdarları

Kutalmışoğlu Gazi I. Sultan Süleyman Şah (1075-1086) (doğ. 1045?)

I. Sultan İzzeddin Kılıçarslan(1086- 1107) (l’in oğlu) (doğ. 1073?)

Sultan Kutbeddin Melik Şah (1107-1116) (2’nin oğlu) (doğ. 1096)

Sultan Rükneddin Mesut (1116-1155) (2’nin oğlu) (doğ. 1098?)

II. Sultan İzzeddin Kılıçarslan(1155- 1192) (4’ün oğlu) (doğ. 1116)

I. Sultan Gıyaseddin Keyhusrev (1192- 1196 + 1205-1211) (5’in oğlu) (doğ. 1169?)

II. Sultan Rükneddin Süleyman Şah (1196-1204) (5’in oğlu) (doğ. 1150?)

III. Sultan İzzeddin Kılıçarslan(1204- 1205) (7’nin oğlu) (doğ. 1190?)

Sultan İzzeddin Keykavus (1211-1219) (6’nın oğlu) (doğ. 1184?).

I. Sultan Alaeddin Keykubad “Uluğ, Büyük” (1219-1237) (6’nın oğlu) (doğ. 1192)

II. Sultan Gıyaseddin Keyhusrev (1237- 1246)

I. Sultan İzzeddin Keykavus (1246- 1256 + 1257-1261) (ll’in oğlu) (doğ. 1238, ölm. 1278)

IV. Sultan Rükneddin Kılıçarslan(1256-1257 + 1261-1266) (ll’in oğlu) (doğ. 1239)

13 a. II. Sultan Alaeddin Keykubad (ortak- sultan .(1249-1254) (11 ’in oğlu) (doğ. 1239)

III. Sultan Gıyaseddin Keyhusrev (1266-1281) (13’ün oğlu) (doğ. 1264, ölm. 1283)

II. Sultan Gıyaseddin Mesut (1281- 1297 + 1302-1308) (12’nin oğlu) (doğ. 1258?)

III. Sultan Alaeddin Keykubad (1297- 1302) (12’nin torunu) (doğ. 1277?)

02 / Tem / 2018